BURADASINIZ : İstanbul Avukat > İş Davaları > Tam Kısmi Süreli İş

TAM - KISMİ SÜRELİ İŞ
 
 Kısmî süreli ve tam süreli iş sözleşmesi
Madde 13 –
İşçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleşme kısmî süreli iş sözleşmesidir.
Kısmî süreli iş sözleşmesi ile çalıştırılan işçi, ayırımı haklı kılan bir neden olmadıkça, salt iş sözleşmesinin kısmî süreli olmasından dolayı tam süreli emsal işçiye göre farklı işleme tâbi tutulamaz. Kısmî süreli çalışan işçinin ücret ve paraya ilişkin bölünebilir menfaatleri, tam süreli emsal işçiye göre çalıştığı süreye orantılı olarak ödenir.
 
4857 sayılı İş Yasası’nda kısmi çalışmanın tanımı bu şekilde yapılmıştır. Yasanın yürürlüğe girdiği dönemlerde, yasada yer alan “önemli ölçüde az” ibaresi tartışma yaratmıştır. Ancak, ‘İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliği’nde yasadaki muğlâk ibare açıklık kazanmıştır. Yönetmeliğe göre “ İşyerinde tam süreli iş sözleşmesi ile yapılan emsal çalışmanın üçte ikisi oranına kadar yapılan çalışma kısmi süreli çalışmadır ” (Yön. Md.6). Yasada ve Yönetmelik’ te kısmi çalışmanın ölçütü olarak işyerindeki tam süreli emsal işçi esas alınmıştır. İşyerindeki emsal işçi haftada 45 saat çalışıyor ise en fazla 30 saate kadar yapılan çalışmalar kısmi çalışma olarak değerlendirilirken emsal işçinin haftalık çalışma süresi 42 saat ise bu defa 28 saate kadar yapılan çalışmalar kısmi çalışma olarak değerlendirilecektir. İş Yasası, kısmi çalışmada baz alınacak normal çalışma süresini, tam süreli çalışan ‘emsal işçi’nin çalışmasını esas almıştır. Emsal işçi, işyerinde aynı veya benzeri işte tam süreli çalıştırılan işçidir. Kısmi çalışmanın tespitinde öncelikle aynı işyerinde aynı veya benzeri işte tam süreli çalışan emsal işçi baz alınırken, aynı işyerinde emsal işçi yok ise aynı işkolunda çalışan diğer işletmelerdeki aynı veya benzeri tam süreli çalışan emsal işçinin çalışması baz alınacaktır.

 
Kısmi süreli çalışmanın ikinci unsuru olan ‘süreklilik unsuru’, onu ‘kısa süreli çalışma’dan ayırt ederken, ‘düzenli’ yapılması ise ‘mevsimlik’ ve ‘geçici işlerden ayırt etmektedir. Kısmi süreli çalışmada devamlılık esastır. Çalışılan haftalık süre dışında, kısmi süreli iş sözleşmesi ile tam süreli iş sözleşmesi arasında fark yoktur. Kısmi süreli iş sözleşmesi de, belirli süreli kısmi iş sözleşmesi, belirsiz süreli kısmi iş sözleşmesi, deneme süreli iş sözleşmesi olabilir.
 
Uygulamada görüldüğü üzere, iş oldukça ve işveren çağırdıkça işe gelen, sair zamanlarda işyerinde veya kahvehanede bekleyen, işverenlerin gözetimi ve denetimi altında yükleme ve boşaltma işi yapan bir hamal da işverene bağlı çalışan “işçi” olarak sayılmaktadır. Ücretinin maktu olmayıp boşaltılan buğdayın tonu başına (götürü) olması, ‘hizmet sözleşmesini’ ortadan kaldırmamaktadır. Aynı şekilde ayın veya haftanın belirli günleri işyerine giderek danışmanlık hizmeti veren iş güvenliği uzmanları, işyeri hekimleri, muhasebeciler, hukukçular, mühendisler gibi vasıflı elemanlarla ve haftada bir işe gelen temizlik işçisi gibi vasıfsız elemanlarla yapılan iş sözleşmeleri de kısmi süreli iş sözleşmelerine dâhildir.
 
Kısmi süreli iş sözleşmesinde de içiler kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanabilirler. Kısmi süreli işçinin ücreti, emsali olan tam süreliye oranlı olacaktır. Ücret ve paraya ilişkin bölünebilir bir menfaat söz konusudur çünkü. Ancak kıdem tazminatına esas çalışma süresi ya da ihbar öneli böyle değildir. Yıllık izin süresi de böyle değildir. Yani ücret ve paraya ilişkin bölünebilir menfaat değildir. O halde emsaline oranlama yapılmayacak sözleşme süresince emsalinin çalışmış olduğu kadar çalışmış sayılacaktır. Yargıtay da bu görüştedir ve örneğin bir kararında kısmi süreli olarak işyerinde haftada 2 gün çalışan işyeri hekiminin kıdem tazminatı hesabında çalışma gün sayısının toplanması ile bulunan 718 günlük hizmetin değil, akdin sürmüş olduğu altı yıl, on ay, yirmi günlük sürenin esas alınması gerektiğine karar vermiştir.
 
Kısmi sürfeli çalışma bazen çağrı üzerine çalışma şeklinde de yapılabilir. Örneğin çağrıldığında kamyona yükleme yapacağı şeklinde yapılan sözleşme böyledir. Sözleşmede çalışma saati belirtilmemişse haftalık 20 saat kararlaştırılmış sayılır. Taraflar bunun altında ya da üstünde saat kararlaştırabilirler. İşçi çağırılsın çağırılmasın haftada 20 saatlik ücrete hak kazanır. Çağrı işin yapılacağı günden en az 4 gün öncesinden yapılır ve işçi bu çağrıya uymak zorundadır.